अभिषेक चाैबे एक उत्कृष्ट स्टाेरीटेलर हुन्। भारतीय समाज र पात्रहरुका माैलिक र रैथाने (raw/original & local) कथा आफ्नै विशिष्ट शैलीमा बताउँछन् उनी। त्यस्ता कथाहरु, जसलाई बताउने आँट अन्य फिल्ममेकरहरुले हत्तपत्ति गर्दैनन्। समाज र राज्यकाे क्रूर र कड़वा (तिताे) सत्यकाे कथा बताउँछन् उनी। समाज र राज्यलाई असहज बनाउने, uncomfortable feel गराउने कथाहरु, समाज र राज्यकाे गर्भबाट उधिनेर बताउँछन् उनी।
उनकाे न्यारेशन वा स्टाेरीटेलिङ प्रभावशाली हुने गर्छ जसलाई हेरिरहन्दा तपाईंलाई अनुभूत हुन्छ कि कथा बताउने यस्ताे शैली, यस्ताे स्टाेरीटेलिङ यसअघि देखिएकाे थिएन। ‘उनकाे स्टाेरीटेलिङ विशिष्ट छ’ भन्ने कुराकाे बाेध हुन्छ उनका फिल्महरु हेरिरहन्दा चाहे तपाईं ‘फँस गए रे ओबामा’ हेर्नुहाेस्, ‘साेनचिड़िया’ हेर्नुहाेस् अथवा ‘उड़ता पँजाब’ हेर्नुहाेस्।
अभिषेक चाैबे
‘उड़ता पँजाब’ ले उडिरहेको पँजाबकाे कथा भन्छ। ड्रग्सकाे नशामा उडिरहेका नाैजवानहरु, पँजाबमा अराजक भएर उडिरहेकाे ड्रग्सकाे काराेबार, तलदेखि लिएर माथिसम्मै स्टेट मेकानिजमकाे यसमा सँलग्नता र याे ड्रग्सले जिन्दगी बर्बाद पारेका पात्रहरुकाे जिन्दगी र जीजिबिषा, कहर र सँघर्षकाे कथा भन्छ।
अर्काे शब्दमा, ‘उड़ता पँजाब’ एक कमालकाे कथा हाे। यसले ड्रगिस्ट पँजाबकाे कुरुप अनुहारलाई दर्शाउँछ। ड्रग्स पँजाबकाे एक प्रमुख समस्या हाे। पँजाब ड्रग्सकाे लागि बदनाम छ। पँजाब भारतकाे सर्वाधिक ड्रग्सकाे काराेबार हुने राज्यमा पर्छ। पँजाबमा एकदमै सिस्टमेटिक तरिकाले ड्रग्सकाे काराेबार भइरहेकाे छ। जसलाई राज्यले नै सँरक्षण दिइरहेकाे छ। पुलिसदेखि लिएर नेता (विधायक, साँसद, मन्त्री आदि) अर्थात् राजनीतिक तहकै सँलग्नता छ यसमा। ड्रग्सकाे एक विशाल साम्राज्य खडा गरिएकाे छ पँजाबमा जसका जराहरु गाउँहरुसम्मै फैलिएका छन्। र याे साम्राज्यका पछाडि राजनीतिज्ञहरु छन् जाे पावरमा छन्, पावरफुल छन्। उनीहरु नै याे साम्राज्यका मालिक हुन् र यसलाई शक्तिकाे आडमा सँचालन गरिरहेका छन्।
ड्रग्स सेवनका कारण आफ्नाे भाइकाे बदतर हालत भएपछि एकजना असई राजनीतिज्ञहरु र ड्रग्स काराेबारबीचकाे ‘कनेक्सन’ काे पर्दाफास गर्न, तिनीहरुलाई एक्सपाेज गर्न र याे ड्रग्सकाे साम्राज्यलाई भत्काउन लागि पर्छन्, जसलाई एकजना लेडी डाक्टरले पनि साथ दिन्छन्।
‘उड़ता पँजाब’ काे पाेस्टर
उनीहरुका अतिरिक्त फिल्मले जानेर वा नजानेर याे ड्रग्सकाे दुनियाँकाे हिस्सा बन्न पुगेका अथवा याे ड्रग्सकाे जंजालमा फस्न पुगेका र आफ्नाे जिन्दगीलाई नर्कमा झाेक्न पुगेका पात्रहरुका पनि कथाहरु भन्छ। टमी उर्फ गबरु, भाैरिया, बल्ली यस्तै पात्रहरु हुन्।
फिल्ममा देखाइएका घटनाक्रम काल्पनिक हुन् तर फिल्मकाे बिषयवस्तु वास्तविक हाे। पँजाब भारतकाे ड्रग्सद्वारा नराम्ररी प्रभावित राज्यहरुमा अग्रपंक्तिमा आउँछ। पँजाबका नाैजवानहरु ड्रग्सकाे कुलतमा फसिरहेकाे अथवा पँजाबका नैजवानहरुलाई ड्रग्सले नराम्ररी आफ्नाे चपेटामा पारिरहेकाे र ड्रग्सले पँजाबकाे नाैजवान पुस्तालाई भित्रभित्रै खाेक्राे पार्दै गइरहेकाे कुरा सत्य हाे। यसलाई कसैले नकार्न सक्दैन। सेलिब्रेटीहरुकाे ड्रग्स काण्ड वा ड्रग्ससँगकाे कनेक्सन ( सेलिब्रेटीहरुले ड्रग्स सेवन गर्ने कुरा) पटकपटक मिडियामा आइरहेकै कुरा हाे। अनि, ‘ड्रग्सकाे यस्ताे सिस्टमेटिक काराेबार राजनीतिक तह र राज्यसँयन्त्रकाे सँरक्षण र सँलग्नताबिना हुनै सक्दैन’ भन्ने कुरा त लाटाले पनि बुझेकाे कुरा हाे।
मलाई लाग्छ, ‘उड़ता पँजाब’ ले पँजाबकाे राज्यसरकार, समाज, स्थानीय बासिन्दाहरु, नाैजवानहरु र तिनीहरुका अभिभावकहरुलाई ऐना देखाउँछ। याे एउटा गम्भीर बिषय हाे। याे पँजाब राज्य र समाजले सम्बाेधन गर्नुपर्ने मुद्दा हाे। ‘उड़ता पँजाब’ एक डार्क फिल्म हाे। यसमा इंटेन्स ड्रामा छ र याे यथार्थकाे नजिक लाग्छ। ‘उड़ता पँजाब’ एक अप्रिसिएट गर्नुपर्ने सिनेमा हाे।
हुन त ‘उड़ता पँजाब’ सिङ्गाे फिल्म नै कमालकाे बनेकाे छ। यसकाे सबै पक्ष शानदार बनेका छन्। तर फेरि पनि म व्यक्तिगत रुपमा यसकाे एउटा पक्षकाे विशेष रुपमा उल्लेख गर्न चाहन्छु, जसकाे म कायल भएकाे छु, त्याे हाे यसमा गरिएकाे ‘बटम अफ दि पिरामिड’ काे चरित्रचरिण। आलिया भट्टकाे चरित्र भाैरिया त्याे चरित्र हाे जाे ‘बटम अफ दी पिरामिड’ सँग सम्बन्धित छन्। यस चरित्रकाे माध्यमबाट अभिषेक चाैबेले निम्न वर्गीय चरित्रहरुकाे जीवनप्रतिकाे उत्कट र बलियाे जीजिबिषालाई देखाएका छन्।
निम्नवर्गका मानिसहरु सामाजिक-आर्थिक रुपमा कमजाेर हुन्छन्, असुरक्षित हुन्छन्। आफ्नाे सामाजिक-आर्थिक हैसियतका कारण पनि उनीहरु शाेषण र दमनमा पर्ने गर्छन्। उनीहरुमाथि भयंकर अत्याचार गरिन्छ। उनीहरुलाई क्रूर यातना दिइन्छ, उनीहरुकाे जीवन नरकीय बनाइन्छ, उनीहरुकाे ‘जीना दुश्वर’ बनाइन्छ। तर फेरि पनि उनीहरु जीवनदेखि हार मान्दैनन्। उनीहरु जिउन चाहन्छन्। मर्न चाहन्दैनन्। जीवनप्रति उनीहरुमा उच्च प्रेम र विश्वास छ। उनीहरुमा जीवनप्रति उच्च जीजिबिषा छ।
आलिया भट्ट उर्फ भाैरिया
फिल्मकाे एउटा दृष्यमा टमी उर्फ गबरु भाैरियालाई भन्छ, ‘आऊँ, हामी सँगै मराैं’।
तब उनकाे प्रतिवाद गर्दै भाैरिया भन्छ, ‘खबरदार, यस्ताे बकवास आइडिया मेराे दिमागमा घुसाइस् भने। यस्ताे मनहुस कुरा नगर।’
अनि, उनै भाैरिया गुण्डाहरुसँग मुकाबला गरेर, तिनीहरुसँग लडेर टमी उर्फ गबरुकाे ज्यान बचाउँछिन्। ड्रग्स माफियाहरुले फेरि उनलाई काेठामा बन्दी बनाएर राखे पनि उनी आफ्नाे मनाेबललाई गिर्न दिदिनन्, हार मान्दिनन्, बरु फाइट गर्छिन्। भित्र र बाहिर, दुवैतिर फाइट गर्छिन्। उनी अरुसँग (माफियाहरुसँग) पनि लड्छिन् र आफैसँग पनि। उच्च मनाेबलका साथ आफ्नाे ड्रग्सकाे कुलतसँग लड्छिन्। पेट कस्सेर, मुखमा कपडा काेचेर ड्रग्सकाे तलतल र त्यसले गराउने बान्तालाई राेक्छिन्। यी दृष्यहरु असाध्यै जीवन्त लाग्छन्। वर्तमान जतिसुकै अँध्यारो भए पनि त्यसलाई चिरेर उज्यालोतर्फ जाने प्रयत्न गर्छिन्। ‘बटम अफ दि पिरामिड’ काे, निम्न वर्गकाे पात्रकाे यति उत्कट र सशक्त जीजिबिषाकाे चित्रण विरलै फिल्महरुमा गरिएकाे पाइन्छ।
अब कलाकारहरुकाे चर्चा गर्छु। सर्वप्रथम आलिया भट्टकाे चर्चा गर्छु। मैले आलिया भट्टकाे ‘हाइवे’ हेरे, ‘उड़ता पँजाब’ हेरे अनि डार्लिँग्स’ पनि हेरे। त्यस आधारमा म याे निर्धक्क भन्न सक्छु कि आलिया भट्ट एक अद्भूत अभिनेत्री हुन्। यसमा दुईमत हुन सक्दैन। हाल बलिउडमा उनकाे स्तरकाे अभिनेत्री अरु काेही छैन र अझै लामाे कालखण्डसम्म हुने छैन। उनी आफ्ना समकालीन अभिनेत्रीहरुभन्दा त काेशाैं अगाडि छन् नै, उनीभन्दा पहिले पनि उनीजतिकाे अभिनय क्षमता भएकाे अभिनेत्री बलिउडमा देखिन्दैनन्। (म 1980’s पछिकाे बलिउडकाे कुरा गर्दैछु) र याे कुनै अतिशयाेक्ति हाेइन। फ्याक्ट हाे।
‘उड़ता पंजाब’ मा आलिया भट्ट
आलियापछि शाहिद कपूरकाे चर्चा गर्छु। शाहिद कपूर पनि एक उत्कृष्ट अभिनेता हुन् र उनी भर्सटाइल पनि छन्। शाहिद कपूर जब सुरुसुरुमा फिल्म इंडष्ट्रीमा आएका थिए, कसले साेचेकाे थियाे याे बंदा पछि गएर यस्ताे भर्सटाइल एक्टर भएर निस्कन्छ भनेर। ‘इश्क़ विश्क’, ‘फिदा’, ‘दिल माँगे माेर’, ‘वाह लाइफ हाे ताे ऐसी’, ‘जब वि मेट’ र ‘किस्मत कनेक्सन’ खेल्दाखेरिकाे शाहिद कपूरलाई हेरेर कसले साेचेकाे थियाे हाेला र याे बंदाले कुनै दिन ‘कमिने’, ‘हैदर’, ‘उड़ता पँजाब’ र ‘कबिर सिहँ’ जस्ता फिल्महरुमा अलग किसिमका राेलहरु निभाउँछन् भनेर। कसले साेचेकाे थियाे? मलाई लाग्छ, कसैले साेचेकाे थिएन। सन् 2000 यता बलिउडले जन्माएकाे मूलधारकाे हिराे/एक्टरहरुमध्ये सबैभन्दा उत्कृष्ट र भर्सटाइल हिराे/एक्टर शाहिद कपूर नै हुन् भन्न अब कुनै सँकाेच मान्नुपर्दैन।
‘उड़ता पँजाब’ मा शाहिद कपूर
म त शाहिद कपूरभन्दा अझ आलिया भट्टलाई उच्च मूल्यांकन (rating) गर्छु। किनभने शाहिद कपूरकाे पँजाबसँग साइनाे छ। उनी स्वयं पँजाबी हुन्। त्यसैले उनी पँजाबी बंदाजस्ताे सुनिनु वा पँजाबी बंदाकाे क्यारेक्टरमा फिट हुनु स्वभाविकै हाे।
तर आलिया भट्टकाे बिहारसँग टाढा-टाढासम्म पनि कुनै साइनाे थिएन/छैन। उनले न कहिल्यै बिहार देखेकी थिईन् न बिहारी। तिनीहरु कस्ता हुन्छन् भन्ने कुराकाे उनलाई जानकारी थिएन तर यसकाे बावजूद पनि उनले बिहारी केटीकाे क्यारेक्टरकाे norms लाई समातिन् र आफुलाई त्यसमा ढालिन्। उनले भाैरियाकाे चरित्रमा प्राण भरिदिइन्, त्यसलाई जीवन्तता प्रदान गरिन्।
बिहारकाे समाज-सँस्कृति, लवज-भाषाशैली, त्यहाँकाे वस्तुस्थिति र महिलाहरुका बारेमा जानकार नभएर पनि उनी आफ्नाे अभिनय क्षमताद्वारा आफुले निर्वाह गरेकाे चरित्र भाैरिया बिहारकी केटी हुन् भनेर दर्शकहरुलाई कन्भिन्स गर्न सफल भइन्। याे अद्भुत छ। यस्ताे कमाल कुनै अद्वितीय कलाकारले मात्र गर्न सक्छन् जुन कमाल आलियाले यहाँ गरिन्। यसले उनकाे उत्कृष्टतालाई प्रमाणित गर्दछ।
‘उड़ता पंजाब’ मा आलिया भट्ट
एक जाटबुद्धि असईकाे चरित्रमा दलजित दाेसाँझ सही लाग्छन्। उनी एक पँजाबी हुन् र एक पँजाबी पुलिसकाे क्यारेक्टरमा उनकाे कास्टिङ पर्फेक्ट लाग्छ। साथै, लेडी डाक्टरकाे चरित्रमा करीना कपूर पनि ठीक लाग्छन्। उनकाे चरित्र एक पँजाबी युवतीकाे हाे र उनी पनि पँजाबी नै हुन्। त्यसैले, उनकाे कास्टिङ पनि पर्फेक्ट छ। दुवैले राम्राे पर्फमेन्स दिएका छन्। दुवै बीच एक भावनात्मक-प्रेमपूर्ण सम्बन्ध पनि विकसित हुँदै गरेकाे हुन्छ जब सरताज (दलजित) डा. प्रित (करीना) समक्ष ड्रग्सकाे नशामा उनीप्रतिकाे आफ्नाे भावनालाई ओकल्छ। तर प्रीतकाे क्यारेक्टरकाे जसरी ट्रयाजिक एंड हुन्छ, त्यसले दर्शकहरुकाे दिल ताेड्छ।
‘उड़ता पँजाब’ मा करीना कपूर र दलजित दाेसाँझ
सारमा, ‘उड़ता पँजाब’ एक दर्शनीय फिल्म हाे। यदि तपाईं सामाजिक फिल्महरुकाे फ्यान हुनुहुन्छ भने अभिषेक चाैबेकाे याे फिल्म हेर्न नछुटाउनुहाेस्।
