नेताकाे विचार, सँघर्ष र रुपान्तरणका रणनीति र कार्यनीतिहरु उसकाे समाजकाे वस्तुस्थिति र धरातलीय यथार्थका अनुरुप हुनुपर्छ। नेताकाे विचार चाँहि धेरै अगाडि भयाे अनि समाज चाँहि धेरै पछाडि भयाे भने सँगति मिल्छ? नेता र समाजकाे ताल/कदम मिल्नुपरेन? सिँगाे समाजलाई पछाडि छाडेर आफुमात्रै कुदेर अगाडि पुगेर, फस्ट भएर हुन्छ त? गाेरु चाँहि धेरै अगाडि गए अनि गाडा चाँहि पछाडि नै छुटे यात्राकाे अर्थ हुन्छ? नेताले समाजलाई अगुवाई गरेर आफुसँगै हिँडाउने हाे नि।
आहुतिकाे विचारहरु मलाई त्यस्तै लाग्छ। अति क्रान्तिकारी, चरम क्रान्तिकारी। तर उसकाे समाज कुन स्थितिमा छ? ऊ बाँचेकाे समाजकाे वस्तुस्थिति के छ? समाजकाे धरातलीय यथार्थ के छ? त्यसलाई अध्ययन, विश्लेषण र सँश्लेषण गरेर समाजले थेग्ने र हासिल गर्न समाजकाे सामर्थ्यले भ्याउने हदसम्मकाे मात्र लक्ष्य ताेक्नुपर्छ, रणनीति र कार्यनीतिहरु बनाउनुपर्छ। लेनिन वा माओकाे लक्ष्य वा कार्यनीति हुबहु लागू गर्नु खाेजेर हुन्छ र? (यहाँनेर म याे भनिरहेकाे छुइन कि ऊ लेनिनवाद वा माओवाद हुबहु लागु गर्न खाेज्दैछ। म केवल उदाहरण दिदैछु।)
पाेखरा लिट्रेचर फेसेटिबलमा आहुति
कुनै पनि समाजकाे क्रान्तिकाे रणनीति र कार्यनीति अर्काे समाजभन्दा फरक हुन्छ। सबै समाजले आ-आफ्नो वस्तुस्थिति अनुरुप क्रान्तिकाे मार्गचित्र तयार गर्ने हाे। प्रजातन्त्र नभएकाे समाजमा सर्वप्रथम प्रजातन्त्र ल्याउनुपर्छ। अनिमात्र त्याे प्रजातन्त्रको दायरा बढाउँदै लगेर समाजवाद हुँदै साम्यवादसम्म पुग्न सकिएला। प्रजातन्त्र नै नभएकाे समाजमा एकैचोटि साम्यवाद ल्याउन सकिन्छ? सकिन्दैन नि। आहुतिकाे कुरा-विचार यस्तै छ। प्रजातन्त्र नै नभएकाे समाजमा साम्यवाद ल्याउने कुरा छ उसकाे। (मैले बिम्बमा भनेकाे हुँ। फेरि के नेपालमा प्रजातन्त्र नै छैन त भन्ने खालकाे मुढे तर्क गर्दै नआउनुहाेला)। समाजकाे धरातलीय यथार्थ अनुरुप अहिलेकाे चरणमा समाजलाई कति हदसम्म रुपान्तरण गर्न सकिन्छ, त्यतिमात्र कुरा गर्नुपर्छ।
त्यसैले, अहिले नै विवाह सँस्थालाई उन्मूलन गर्ने कुरा गर्ने हाेइन। अहिले त्यस्ताे कुरा गर्नुकाे कुनै अर्थ छैन। किनभने, विवाह त अबकाे सयबर्षसम्म पनि रहिनैरहन्छ नि। यस्ताेमा अहिले नै विवाह केही पनि हैन भन्ने कुरा गर्ने हाे र? विवाहलाई invalid गर्दा मानवीय सम्बन्ध झन् झन् अराजक र अव्यवस्थित हुँदै जाने, लिभ इन रिलेशनसिपजस्ता ऐझेरुलाई अँगाल्न पुग्दा जीवन झन् कष्टकर र शाेषित हुँदै जाने खतरा पाे बढ्छ। अहिलेसम्म व्यवस्थित गरिएकाे सुरक्षाव्यवस्था पनि भताभुङ्ग हुन्छ। अर्काे व्यवस्था पनि बन्दैन।
एक टेलिभिजन कार्यक्रममा आहुति
त्यसैले, समाजकाे वस्तुस्थिति र धरातलीय यथार्थअनुसार विवाहसँस्था खारेज गर्ने हाेइन बरु विवाहसँस्था वा पति-पत्नीबीचकाे सम्बन्धलाई समानतामा आधारित र न्यायपूर्ण बनाउने कुरा पाे गर्नुपर्छ। बहस त त्यतातिर पाे साेझिनुपर्छ। विवाहसँस्था खारेज गर्ने कुरा अहिले गर्नु जरुरी छैन। हरेक कुराकाे समय हुन्छ। विवाहसँस्था खारेज हुने पनि समय आउँछ। त्यसकाे लागि पहिले आन्तरिक र बाह्य परिस्थिति परिपक्व बन्नुपर्छ।
मार्क्सवाद पढेकाे मान्छेले यति कुरा बुझ्दैन? मार्क्सवादकाे ‘ऐतिहासिक भाैतिकवाद’ ले समाज कसरी विकसित हुन्छ भनेकाे छ? पहिले आदिम साम्यवाद, त्यसपछि दासयुग, अनि सामन्तवाद, अनि त्यसपछि पुँजीवाद, अनि त्यसपछि समाजवाद हुँदै साम्यवादमा पुगिन्छ। आदिम साम्यवाद वा दासयुगबाट एकैचाेटि समाजवाद वा साम्यवादमा पुग्न सकिन्छ? सकिन्दैन नि। वस्तुगत परिस्थिति परिपक्व हुनु परेन? विचारधारात्मक वर्चस्व कायम हुनुपरेन?
आहुति उर्फ विश्वभक्त दुलाल
आहुतिकाे कुरा आदिम साम्यवादबाट एकैचोटि साम्यवादमा पुग्ने छ। बीचकाे सामन्तवाद, पुँजीवाद, समाजवादकाे चरण पार नगरि। याे कुरा गैरमार्क्सवादी छ, अवैज्ञानिक छ। पार्टीकाे नाम ‘वैज्ञानिक समाजवादी’ राख्ने तर साेचाई चै अवैज्ञानिक राख्ने, मार्क्सवादी विश्लेषणपद्धति, द्वन्द्वात्मक विश्लेषण पद्वतिलाई अँगिकार नगरि क्रान्तिकारी देखिने चक्करमा अधिभूतवादी विश्लेषण पद्वतिलाई अँगिकार गर्दा यसरी स्वैरकल्पनामा पुगिन्छ। जाेकर र गफाडी भइन्छ। समाजले पत्याउँदैन। सबैजना हाँस्छन्। जुन समाजलाई लिएर, सँगै हिँडाएर, सँगठित र परिचालित गरेर क्रान्ति गर्नु छ, त्यही समाजले नपत्याएपछि, गिल्ला गरेपछि के हुन्छ हालत?
वैज्ञानिक समाजवादी पार्टीकाे देशभरि कतिजना कार्यकर्ता छन्? कतिजना समर्थक छन्? देशभरिबाट उसले कति भाेट ल्याउँछ? के यसले देखाउँदैन उसकाे विचार कति वैज्ञानिक वा अवैज्ञानिक छ भनेर? जनताले उसलाई कति पत्याएका छन् भनेर? ‘हरेक नेताकाे राजनीतिक जीवन वा यात्रा समाज रुपान्तरण, परिवर्तन वा क्रान्तिकाे यात्रा हाेइन’ भन्ने कुरामा म एकदमै प्रष्ट छु। युवाकालमा कम्युनिष्ट पार्टी वा आन्दोलनमा लागेकाे मान्छे बुढेसकालसम्म साेही पार्टी वा आन्दोलनमा छँदैछ भन्दैमा क्रान्तिमा उसले याेगदान दियाे भन्न सकिन्दैन। आजीवन कम्युनिष्ट आन्दोलनमा लागेकाे भनेकाे माेहनबिक्रमसिहँकाे नेपाली समाजकाे रुपान्तरण वा क्रान्तिमा याेगदान के हाे जबकि जनताले न उसकाे पार्टीकाे नाम सुनेकाे छ, न उसकाे पार्टीकाे नेताहरु थाहा छ न उनीहरुकाे सुकर्मबारे थाहा छ। उसकाे भूमिगत पार्टीले समाज रुपान्तरण वा क्रान्तिमा के याेगदान गर्याे त? कसैलाई थाहा छैन।
एक कार्यक्रममा प्रवचन दिदै आहुति
आहुतिहरुकाे हकमा पनि यही प्रश्न उठ्छ। नेपाली समाजकाे रुपान्तरण वा क्रान्तिमा आहुतिहरुकाे के याेगदान छ? जनतालाई त थाहा छैन। जनताले सुनेकाे पनि छैन। के याेगदान छ? (गफ पेल्ने कामलाई याेगदानमा नगन्ने हाे भने) केही याेगदान छ?
