घोराही ४, बसन्तपुर, दाङ। खेलकुद केवल मनोरञ्जनको माध्यम होइन, यो स्वस्थ जीवन, अनुशासन, आत्मविश्वास, नेतृत्व विकास र सामाजिक एकताको महत्वपूर्ण आधार हो। एउटा नगरको समग्र विकासको चर्चा गर्दा सडक, शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, कृषि, उद्योग र पर्यटनसँगै खेलकुदलाई पनि प्राथमिकतामा राख्न आवश्यक हुन्छ। यही सोचका साथ “घोराही बनाऔँ अभियान” ले खेल क्षेत्रको विकासलाई समृद्ध घोराही निर्माणको महत्वपूर्ण आधारका रूपमा अघि बढाउनुपर्छ भन्ने मेरो विश्वास छ। त्यसैले खेल क्षेत्रको विकासका लागि घोराही बनाऔँ अभियानको साथमा म पनि छु।
घोराही सम्भावनाले भरिएको शहर हो। यहाँ खेलकुद क्षेत्रमा रुचि राख्ने बालबालिका, युवा तथा प्रतिभावान खेलाडीहरूको ठूलो संख्या छ। फुटबल, भलिबल, क्रिकेट, एथलेटिक्स, कराँते, तेक्वान्दो, ब्याडमिन्टन, बास्केटबल, कबड्डी लगायत विभिन्न खेलमा यहाँका खेलाडीहरूले आफ्नो क्षमता प्रस्तुत गर्दै आएका छन्। तर प्रतिभा भएर मात्र पुग्दैन। प्रतिभालाई पहिचान गर्ने, प्रशिक्षण दिने, अवसर प्रदान गर्ने र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने वातावरण निर्माण गर्नु स्थानीय सरकार, समुदाय र सम्बन्धित सरोकारवालाको साझा जिम्मेवारी हो।
आज धेरै बालबालिका र युवाको समय मोबाइल, सामाजिक सञ्जाल तथा डिजिटल मनोरञ्जनमा बितिरहेको छ। उनीहरूलाई मैदानतर्फ आकर्षित गर्न सकियो भने खेलकुदले शारीरिक स्वास्थ्यसँगै मानसिक स्वास्थ्य र सामाजिक व्यवहारमा समेत सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्छ। खेल मैदानमा सिकिने अनुशासन, समयको महत्व, समूहमा काम गर्ने क्षमता, हार स्वीकार गर्ने संस्कार र जितका लागि निरन्तर मेहनत गर्ने बानी जीवनका अन्य क्षेत्रमा पनि उपयोगी हुन्छ।
त्यसैले घोराहीमा “हरेक वडा–एक व्यवस्थित खेल मैदान” भन्ने अवधारणालाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाउन सकिन्छ। सबै वडामा स्थानीय आवश्यकताअनुसार फुटबल, भलिबल, बास्केटबल, ब्याडमिन्टन तथा अन्य खेलका लागि पूर्वाधार विकास गर्नुपर्छ। भएका मैदानको संरक्षण र स्तरोन्नति पनि उत्तिकै आवश्यक छ। खेलाडीले अभ्यास गर्न खोज्दा मैदान नपाउने अवस्था अन्त्य गर्नुपर्छ।
त्यसैगरी घोराहीमा एउटा व्यवस्थित बहुउद्देश्यीय खेलकुद रंगशाला तथा प्रशिक्षण केन्द्र निर्माण गर्ने दीर्घकालीन योजना आवश्यक छ। यस्तो पूर्वाधारमा विभिन्न खेलको अभ्यास, प्रतियोगिता, प्रशिक्षण तथा खेलाडीको शारीरिक क्षमता विकास गर्न सकिने व्यवस्था हुनुपर्छ। आधुनिक खेलकुदको विकासका लागि खेल मैदान मात्र पर्याप्त हुँदैन; प्रशिक्षक, खेल सामग्री, चिकित्सा तथा फिटनेस सुविधा र प्रतियोगिताको निरन्तरता पनि आवश्यक हुन्छ।
घोराही बनाऔँ अभियानले खेलकुदलाई केवल प्रतियोगितामा सीमित नराखी “खेलबाट स्वास्थ्य, खेलबाट अनुशासन, खेलबाट रोजगार र खेलबाट पहिचान” भन्ने अवधारणासँग जोड्न सक्छ। उत्कृष्ट खेलाडी उत्पादन गर्ने लक्ष्य राख्दै विद्यालय तहदेखि नै नियमित खेलकुद कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ। विद्यालयहरूमा खेल शिक्षक तथा प्रशिक्षकको व्यवस्था, नियमित अन्तरविद्यालय प्रतियोगिता र प्रतिभा पहिचान कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सके खेल क्षेत्रमा नयाँ पुस्ता तयार गर्न सकिन्छ।
विशेषगरी विद्यालय तहका बालबालिकामा लुकेका प्रतिभाको पहिचान महत्वपूर्ण छ। सबै बालबालिका पढाइमा मात्र उत्कृष्ट हुन्छन् भन्ने छैन। कसैको क्षमता फुटबलमा हुन सक्छ, कसैको एथलेटिक्समा, कसैको भलिबलमा त कसैको बुद्धिचालमा। उनीहरूको रुचि र क्षमताअनुसार प्रशिक्षणको अवसर प्रदान गर्न सकियो भने घोराहीले भविष्यमा राष्ट्रियस्तरका खेलाडी उत्पादन गर्न सक्छ।
खेलकुदलाई रोजगारीसँग पनि जोड्न सकिन्छ। खेलाडी मात्र होइन, प्रशिक्षक, फिटनेस ट्रेनर, रेफ्री, खेल व्यवस्थापक, फिजियोथेरापिस्ट, खेल सामग्री व्यवसायी तथा खेल पत्रकारिता लगायतका क्षेत्रमा पनि अवसर सिर्जना गर्न सकिन्छ। यसका लागि स्थानीयस्तरमा खेलकुदसम्बन्धी सीप तथा प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ।
महिला खेलाडीको सहभागिता बढाउनु अर्को महत्वपूर्ण विषय हो। छोरीहरूलाई खेल क्षेत्रमा सहभागी हुन प्रोत्साहन गर्ने वातावरण बनाउनुपर्छ। महिला तथा पुरुषका लागि समान अवसर, सुरक्षित खेल मैदान, नियमित प्रतियोगिता र प्रतिभावान खेलाडीलाई छात्रवृत्ति तथा प्रोत्साहन प्रदान गर्न सकिन्छ। यसले खेलकुदमा लैङ्गिक समानताको वातावरण निर्माण गर्नेछ।
त्यसैगरी अपाङ्गता भएका व्यक्ति तथा विभिन्न उमेर समूहका नागरिकलाई पनि खेलकुदमा सहभागी गराउने नीति आवश्यक छ। खेलकुद सबैका लागि हो भन्ने भावना स्थापित गर्न सकियो भने घोराही अझ समावेशी र स्वस्थ शहर बन्न सक्छ।
घोराहीमा खेलकुद पर्यटनको पनि ठूलो सम्भावना छ। ठूला प्रतियोगिता आयोजना गर्न सकियो भने बाहिरी जिल्लाबाट खेलाडी, प्रशिक्षक, दर्शक र खेलप्रेमीहरू घोराहीमा आउन सक्छन्। यसबाट होटल, यातायात, व्यापार तथा अन्य स्थानीय व्यवसायलाई प्रत्यक्ष फाइदा पुग्छ। त्यसैले खेलकुदलाई पर्यटन र स्थानीय अर्थतन्त्रसँग जोडेर हेर्नुपर्छ।
खेलाडीलाई प्रतियोगिता जित्दा मात्र सम्मान गर्ने होइन, उनीहरूको नियमित प्रशिक्षण र जीवनयापनमा पनि सहयोग गर्नुपर्छ। उत्कृष्ट खेलाडीलाई छात्रवृत्ति, खेल सामग्री, प्रशिक्षण शुल्कमा सहयोग तथा सम्मानको व्यवस्था गर्न सकिन्छ। स्थानीय तहले निजी क्षेत्रसँग सहकार्य गरेर “एक संस्था–एक खेलाडी” वा “एक व्यवसाय–एक खेल कार्यक्रम” जस्ता अभियान सञ्चालन गर्न सक्छ।
घोराही बनाऔँ अभियानको मूल भावना विकास, समृद्धि, सुशासन र नागरिक सहभागितासँग जोडिएको छ। त्यसैले खेलकुद विकास पनि नागरिक सहभागितामै आधारित हुनुपर्छ। वडा, विद्यालय, खेलकुद संस्था, क्लब, निजी क्षेत्र, अभिभावक, प्रशिक्षक र खेलाडीबीच सहकार्यको वातावरण बनाउन सके मात्र दीर्घकालीन परिणाम प्राप्त गर्न सकिन्छ।
हामीले यस्तो घोराही निर्माण गर्नुपर्छ जहाँ बालबालिकाका लागि खेल मैदान होस्, युवाका लागि अवसर होस्, खेलाडीका लागि सम्मान होस् र खेलकुदबाट नगरको पहिचान स्थापित होस्। खेलकुदमा लगानी खर्च होइन, भविष्यको पुस्तामा गरिएको लगानी हो।
त्यसैले “स्वस्थ युवा, सबल समाज र समृद्ध घोराही” निर्माणको अभियानमा खेलकुदलाई प्रमुख आधार बनाऔँ। प्रत्येक वडामा खेल मैदान, प्रत्येक विद्यालयमा खेल कार्यक्रम, प्रतिभावान खेलाडीलाई प्रोत्साहन, नियमित प्रतियोगिता र आधुनिक प्रशिक्षणको व्यवस्था गरौँ।
घोराहीको खेलकुद विकास अब प्राथमिकताको विषय बनोस्।
प्रतिभा खोजौँ, खेलाडी उत्पादन गरौँ, अवसर सिर्जना गरौँ।
समृद्ध घोराही निर्माणको यात्रामा खेलकुदलाई बलियो आधार बनाऔँ।
खेल क्षेत्रको विकासका लागि घोराही बनाऔँ अभियानको साथमा म पनि छु।
– बन्दना बस्नेत
घोराही–४, बसन्तपुर, दाङ
