सबैको प्यारो बन्न स्वास्थ्य पनि राम्रो चाहिने रहेछ । मेरो पनि जिवन व्यवहारको अनुभव छ भावुक भएँ। हजुरलाई के लाग्छ पढेर बुझिदिन अनुरोध छ ।

भक्तपुर क्यान्सर अस्पतालबाट फर्कने क्रममा कोटेश्वरतर्फ जाने सार्वजनिक गाडीमा चढेँ। दायाँपट्टि अगाडिको सिट खाली रहेछ, त्यहीँ गएर बसेँ र मोबाइल निकालेर त्यसैमा अल्मलिन थालेँ।

बायाँपट्टिको अगाडिको सिटमा करिब ५५–६० वर्षजति उमेरकी एक महिला (दिदी) आफ्नै तालमा बोलिरहेकी थिइन्।

भनिरहेकी थिइन्—“अब कति नै बाँच्छ र! धन–सम्पत्ति, पैसाको के माया? नाति–नातिना पनि हेरियो, यो ज्यानको के भर? तीँ पर पुगेर पनि जान सक्छ…” यस्तै–यस्तै।

मलाई लाग्यो उनी आफ्ना साथीसँग कुरा गर्दैछिन्। कानले सुन्दै थिएँ, तर आँखा मोबाइलमै गाडिरहेको थिएँ।

त्यति नै बेला क्याबिन सिटमा बसेकी, टिसर्ट र प्यान्ट लगाएकी करिब २५–२६ वर्षकी युवतीले मुख खोलिन्-

“हजुर, अघिदेखि के भनिरहनुभएको छ? म सुन्दै थिएँ, भोक लागेकोले यता चिप्स खाँदै थिएँ। तर, के भइसकेको हो?”

उनले आफ्नो खानै रोकेर वा सकेर ती दिदीसँग कुराकानी गर्न थालिन्।

“अघिदेखि ‘कति नै बाँच्छ र’ भनेर भन्दै हुनुहुन्छ, किन यति निराश? के भयो?”

दिदीको जवाफ आयो  – “थर्ड स्टेज क्यान्सर।”

– अनि केमोथेरापी लगाउनुभाको?

– लगाउँदै छु।

– कपाल त झरेको छैन त!

– आन्द्राको क्यान्सर हो, झर्दैन रे कपाल।

– एक्लै आउनुभको?

– आउनैपर्छ। सधैँजसो को आउन चाहन्छ र? डाक्टरले पनि सोध्यो – ‘एक्लै हो?’ भनेँ – ‘सधैं को ल्याउनु?’ आउनैपर्छ।

त्यो संवाद चलिरहँदा म भने अब चुप लागेर बस्न सकिनँ।

ती बहिनीले दिएका कुरालाई समर्थन गर्दै बोलेँ –

“सही हो, हजुर त अत्यन्त तन्दुरुस्त देखिनुहुन्छ। आफैँ एक्लै अस्पताल आउन सक्नुहुन्छ भने त्यो आफैँमा ठूलो हिम्मत हो।

हौसला राख्नुपर्छ। क्यान्सरका बिरामीहरू केमोथेरापीपछि धेरै वर्ष बाँचेका उदाहरण मैले धेरै देखेको छु।

हजुरलाई केही हुँदैन भन्ने आत्मबल मनमा राख्नुपर्छ। ‘कतिनै बाँच्छ र’ भनेर भन्नुहुँदैन।

वरपरका छरछिमेकीहरूले समेत त्यो कुरा सुनेर पर–पर हुन सक्छन्। बरु ‘मलाई केही हुँदैन, उपचार भइरहेछ’ भन्ने आत्मविश्वास देखिनुपर्छ।”

मैले मनिषा कोइरालालगायतका उदाहरण दिँदै केही कुरा थपें।
दिदीले भावुक हुँदै थपिन् –

“हो नि, अहिले मेरै छिमेकीहरू परपर भइसकेका छन्।

‘यो क्यान्सर लागेकी कति बाँच्छे र’ भनेर भन्छन्।

परैबाट सुन्छु, नरमाइलो लाग्छ। तर, आजजस्तो यसरी हौसला दिने मान्छे भए त जीवन अर्कै रै’छ।”

दिदीका कुराले मनभित्र कताकता गहिरो चोट दिए झैँ लाग्यो। सुरुमा म सोचिरहेको थिएँ –

उनी आफ्ना साथीसँग कुरा गर्दैछिन् होला तर उनी त एक्लै रहेछिन्। पछाडिको सिटमा बस्नेलाई एकोहोरो आफ्नै पीडा सुनाइरहेकी रहिछन्।

गाडीमा उभिने मान्छे नभएकोले हामी तीनैजना एक–अर्कालाई प्रष्ट देख्न सक्थ्यौँ।

कुराकानी चलिरहेको थियो। मनोहरा आइपुग्नुअघि फेरि हामी आ–आफ्नै धुनमा फर्कियौँ।

पेप्सीकोला आइपुग्दा म ओर्लिएँ। मनमा भने लागिरहेको थियो-दिदीसँग अझै केही भन्न बाँकी थियो, तर छुट्यो।

⸻

यहाँ यो प्रसङ्गसँगै भन्न मन लागेको कुरा:

हामी बिरामी भेट्दा निराशा होइन, हौसला बाँड्ने गरौं।

अस्पतालमा बिरामी भेट्न जाँदा पनि ‘मलाई चिन्यौ?’ भनेर सोध्नु उचित नहुन सक्छ।

किनभने विरामी त आफैँ छिट्टै निको हुने आशा र विश्वासमा हुन्छ। सञ्चाे मान्छेले ‘मलाई चिन्यौ?’ भनेर सोध्दा उसले ‘अब त यो मान्छेले पनि माया मारेको रहेछ’ जस्तो महसुस गर्न सक्छ।

हामी त्यही समाजमा हुर्किएका हौं जहाँ बिरामी भेट्न जाँदा त्यसको रोगलाई अर्कै कोही मृतक व्यक्तिसँग तुलना गरिन्छ।

“फलानालाई पनि यस्तै रोगले लगेको थियो” भनेर।

यसले अस्पतालको बेडमा लडिरहेको विरामी र उसका आफन्तको मनोबलमा कति गहिरो असर पार्न सक्छ, त्यो अब हामीले सोच्नैपर्छ।

समाजमा यस्तो संवेदनशीलता र चेतनाको खाँचो छ।

दुनियाँमा मानवता भन्दा ठूलो केही हुँदैन।

सकेसम्म एकअर्कालाई सहयोग, साथ र प्रेम बाँडेर बाँचौं।